Մասնագետների համարԸնդհանուր ուռուցքաբանություն
Ուռուցքաբանության հոգեբանական որոշ տեսակետներ
Ուռուցքաբանության հոգեբանական որոշ տեսակետներ
08.10.2015

Ցանկացած հիվանդության ժամանակ մարդու կյանքի նորմալ ընթացքը խախտվում է, առաջանում են տագնապի, հուզմունքի զգացում և հոգեկան այլ ապրումներ (հոգեբանական խանգարումներ), ինչպես նաև այնպիսի դժվարություններ, որոնց հետ մարդը մինչ այդ չէր առնչվել:

Ուռուցքի ի հայտ գալը (ավելի հաճախ` անգամ կասկածը դրա առկայության մասին) մարդու հոգեհուզական ոլորտում մի շարք խանգարումների է հանգեցնում, որոնցից ամենաբնորոշը վախն է, ապա տագնապը ներկայի և ապագայի համար (սեփական անձի և հարազատների), ընկճվածությունը, հիպոմանիան, փսիխոասթենիան և այլն: Կարևոր հարցը, որ մարդն ինքն իրեն տալիս է, ընդ որում, աշխատելով վանել այդ միտքը, այն է` «արդյո՞ք դա քաղցկեղ է»:

Հետագայում մարդու հոգեկան վիճակը պայմանավորված է նրա անհատական կառուցվածքով ու սեփական հույզերը կառավարելու ունակությամբ:

Ուռուցքով հիվանդի հոգեբանությանը բնորոշ են մի շարք առանձնահատկություններ, և ընդհանրապես, դրա, նյարդային համակարգի ու մի շարք հիվանդությունների զարգացման միջև կա որոշակի կապ: Չարորակ ուռուցքների ախտածագման հարցում հոգեծին գործոնների դերը կարևորվել է դեռևս վաղուց. ավելի քան 100 տարի առաջ նկարագրվել են դեպքեր, երբ հոգեկան ծանր ապրումներից հետո ուռուցք է առաջացել: Նյարդային պրոցեսների թուլությունն ու անհավասարակշռվածությունը հանգեցնում են ուռուցքի առաջացման նկատմամբ օրգանիզմի դիմադրողականության (ռեզիստենտության) ճնշմանը և կարող են քաղցկեղային ուռուցքի զարգացման սկիզբ դառնալ: Դեռևս Գալենն է նշել, որ մելանխոլիկ խառնվածքով կանայք ավելի հաճախ են քաղցկեղով հիվանդանում, քան սանգվինիկները:

Ըստ Ա.Վ.Չակլինի, ուռուցքով հիվանդի տագնապի մակարդակը բարձր է, չարորակ ուռուցքի ի հայտ գալը բերում է սթրեսի, իսկ ավելի հաճախ դրա բարձրագույն ձևի` դիսթրեսի: Լ.Ռոխլինն առանձնացրել է ուռուցքով հիվանդի` սեփական հիվանդության նկատմամբ վերաբերմունքի հիմնական տարբերակները: Փսիխոասթենիկ և իպոխոնդրիկ տարբերակների դեպքում հիվանդն ունենում է տագնապի զգացում, դառնում է կասկածամիտ, համոզված է հիվանդության վատ ավարտի հարցում: Ասթենոդեպրեսիվ ռեակցիային բնորոշ են հուզական անհավասարակշռությունը, մենակության ու ճնշվածության զգացումը: Հիսթերիկ խառնվածքի դեպքում հիվանդը պահանջում է մեծ ուշադրություն ցուցաբերել իր նկատմամբ, մեղադրում շրջապատող մարդկանց անբավարար կարեկցանքի մեջ: Հաճախակի հանդիպող ռեակցիայի էյֆորիկ-անոզոգնոստիկ տարբերակը կայանում է նրանում, որ հիվանդն անուշադրության է մատնում սեփական առողջությունը, բացառում հիվանդությունն ու հրաժարվում բուժումից:

Այսպիսով, ուռուցքով հիվանդների հոգեհուզական վիճակի հարցը պետք է լուրջ ուշադրության արժանանա: Գործնականում հոգեբանական խնդիրները կարծես թե դուրս են մղվում բուժման գործընթացից և, ցավոք սրտի, հոգեբանի ակտիվ մասնակցության հնարավորությունը համալիր բուժման մեջ դեռևս մնում է լոկ ՙգաղափարի՚ մակարդակի վրա, իսկ վերջինիս ֆունկցիան իր վրա է վերցնում բուժող բժիշկը` հենվելով սեփական ուժերի ու փորձի վրա: Մնում է հուսալ, որ բուհերում մասնագետների պատրաստման արդեն նկատվող տեմպի ու բժշկական հոգեբանության, որպես դիսցիպլինայի զարգացման շնորհիվ նրանք իրենց տեղը կգտնեն ուռուցքաբանական կլինիկաների կադրային-հաստիքային միավորների ցուցակում:

Ակնհայտ է հասարակության կողմից հիվանդի նկատմամբ ցանկացած տիպի աջակցություն ցուցաբերելու հարցի կարևորությունը, հերքելով բուժման անհեռանկար լինելու մասին կարծիքը: Քաղցկեղը բուժելի է:

Ուռուցքային հիվանդությունների նկատմամբ մարդկանց զգոնությունը բարձրացնելու նպատակով լուսավորչական աշխատանքի ժամանակ վախեցնելը միայն բացասաբար է ազդում և անդրադառնում է ոչ միայն հիվանդի, այլև հանրության բարոյական առողջության վրա: Եվ, ընդհակառակն, ուռուցքով հիվանդի նկատմամբ ցուցաբերվող սոցիալական-հոգեբանական համարժեք աջակցությունը, կարեկցանքն ու քաղցկեղից բուժվելու հնարավորությանը հավատալու նախատրամադրվածությունն ավելացնում են հիվանդության հաղթահարմանն ուղղված միջոցների արդյունավետությունը:

Դեղամիջոցներով սթրեսորային ռեակցիայի և սթրեսորային վնասվածքների շտկման շնորհիվ մեծանում է քիմիոթերապիայի և չարորակ ուռուցքների համալիր բուժման արդյունավետությունը` սթրեսորային մեխանիզմների վրա նպատակաուղղված ձևով ազդելու ճանապարհով:

Վերլուծելով ուռուցքաբանության հոգեբանական հարցերը, անհրաժեշտ է կանգ առնել դրանցից կարևորներից մեկի վրա` հիվանդին հայտնե±լ իր հիվանդության մասին, թե թաքցնել: Այդ հարցի վերաբերյալ վիճաբանությունները, տարաբևեռ կարծիքները շարունակվում են կես դարից ավելի և տեղ են գտնում ոչ միայն մասնագիտական գրականությունում, այլև մեծ ռեզոնանս են առաջացնում հանրության շրջանում:

Արդյոք հիվանդին կօգնի՞ իր հիվանդության մասին ճշմարտությունն իմանալը: Կկարողանա՞ արդյոք նա, իմանալով քաղցկեղի անբուժելի ու ճակատագրական ելք ունենալու մասին հանրության մեջ տարածված կարծիքը, դիմակայել բարոյապես և ֆիզիկապես: Վերջին տարիներին դրանց գումարվել է բնակչության սոցիալական ու տնտեսական ծանր վիճակը:

Բժիշկների ճնշող մեծամասնությունը, որոնք դաստիարակվել են խորհրդային բժշկության դեոնտոլոգիայի կանոններով, քաղցկեղով հիվանդ լինելու փաստը թաքցնելու կողմնակից են, համարելով դա մարդասիրական մոտեցում: Մինչև վերջին տարիներս այս սկզբունքն անխախտ էր: Սակայն այժմ այլ կարծիքներ կան, և հեղինակների մի մասը համամիտ է արտասահմանյան որոշ երկրներում (ԱՄՆ, Անգլիա, Ֆրանսիա) ընդունված գործելակերպի հետ, երբ տվյալ ախտաբանությունը հայտնաբերելու դեպքում հիվանդին հայտնում են այդ մասին, քննարկում փուլերը, բուժման հնարավոր տարբերակներն ու մեթոդները, կանխատեսումը և այլն: Դա հիմնավորվում է տարբեր եղանակներով` իրավաբանական (մարդու իրավունքներ, ունեցվածքը ժամանակին տնօրինելու հնարավորություն և այլն), բժշկական (խորհրդատվություն և բուժում ստանալ մեկ այլ` հիվանդի համար ավելի մեծ հեղինակություն ունեցող բժշկի մոտ, բուժման ընդունելի մեթոդի ընտրություն և այլն), բարոյաէթիկական (նախապատրաստում անդրշիրիմյան կյանքի, որոշ գործեր ավարտի հասցնել և այլն), ինչպես նաև մի շարք այլ նկատառումներով:

Թվարկվածների մեջ, բացի վիճելի տարրերից, բնականաբար, կան նաև մի շարք տրամաբանորեն ողջամիտ մոտեցումներ: Սակայն հարցերը միշտ պետք է անհատականորեն լուծել, բազմակողմանի վերլուծելով հիվանդի հոգեվիճակը և բնավորության առանձնահատկությունները: Լավագույն տարբերակը կլինի, եթե այս ամենին մասնակցի փորձառու հոգեբանը: Վերջին տարիներին մեր հանրապետությունում այդ բացը բուժհաստատություններում փորձում են լրացնել եկեղեցու ներկայացուցիչները, հաճախ նաև աղանդավորները:

Մեր կարծիքով, հիվանդին ուռուցքի առկայության մասին տեղեկատվություն տալու ժամանակ պետք է նկատի ունենալ երկու գործոն` հիվանդի անձի առանձնահատկությունները և հիվանդության փուլը: Հիվանդության սկզբնական փուլում ուժեղ կամքի տեր և կազմակերպված անձանց փորձառու ձևով մատուցված «ճշմարտությունը» հաճախ նպաստում է ֆիզիկական և հոգեկան ուժերի մոբիլիզացմանը` բուժական միջոցառումների նախապատրաստման և կազմակերպման գործում: Նյարդային անգամ թույլ համակարգ ունեցող անձանց հետ բժշկի նրբանկատ մոտեցումները և զրույցները (իրական ախտորոշումը որպես «սահմանային»,« նախաուռուցքային» կամ «կասկածելի» վիճակ ներկայացնելով) հաճախ դրական արդյունք են տալիս, հիվանդին հանում սթրեսային վիճակից և տրամադրում հիվանդության դրական ելքին:

Բժշկին ամբողջովին հավատալն ու սեփական առողջության համար պայքարը նպաստում են բուժման գործում զգալի հաջողության հասնելուն:

 

Հեղինակ. Հայրապետ Գալստյան, Ալեքսան Ալեքսանյան, Մհեր Կոստանյան ՀՀ ԱՆ Վ.Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնից


Սկզբնաղբյուր. Առողջապահություն 2.2010 (287)


Աղբյուր. med-practic.com

 

Լուրեր, հայտարարություններ
«Հարի Փոթերի» աստղի մոտ երրորդ փուլի քաղցկեղ են հայտնաբերել 24.02.2020

Բրիտանացի դերասանուհի Ջուլի Ուոլթերսը հայտնել է «երրորդ փուլի հաստ աղու քաղցկեղ» ախտորոշման մասին։ Հարի Փոթերի մասին ֆիլմաշարի աստղը նշել է, որ ծանր հիվանդությունը ստիպել է նրան նորովի...

Քաղցկեղը հաղթահարած հայտնի մարդիկ․ Մայքլ Դուգլաս 22.02.2020

Դերասանը, ով այժմ 75 տարեկան է, 65 տարեկանում բախվեց վտանգավոր ուռուցքային հիվանդության հետ: Դուգլասը պայքարում էր հիվանդության դեմ հասարակությունից գաղտնի՝ լեզուն և ծնոտը կորցնելու բարձր վտանգի պատճառով: Նա ստիպված էր․․․

Արյուն կղանքի մեջ․ երբ է դա քաղցկեղի նշան 21.02.2020

Կղանքի մեջ արյունը չի կարելի նորմալ վիճակ համարել, բայց դրա հետևում կարող են թաքնված լինել ինչպես ոչ վտանգավոր խանգարումներ, այնպես էլ լուրջ հիվանդություններ, օրինակ՝ հաստ աղու քաղցկեղ։ Կղանքում արյան առկայության դեպքում անպայման պետք է․․․

Հաճախ տրվող հարցեր