Պացիենտների համարԲուժում
Ճառագայթային բուժման կողմնակի ազդեցությունները
Ճառագայթային բուժման  կողմնակի ազդեցությունները
06.11.2015

Այսօր ուռուցքաբանական հիվանդությունները մարդկանց համար դատավճիռ չեն, քանի որ ախտորոշման, բուժման և ուղեկցող թերապիայի ժամանակակից եղանակները պացիենտների մեծ մասին թույլ են տալիս լիովին ապաքինվել և շարունակել բնականոն, լիարժեք կյանքը:
 
Հիվանդության վաղ ախտորոշման դեպքում  այն  հաղթահարելու շանսերն էապես մեծանում են: Բժիշկների ջանքերի շնորհիվ շատերը երկրորդ կյանք են ստանում և նորմալ ապրում: Ժամանակակից ուռուցքաբանության զինանոցը բավականին հարուստ է. զանազան ուռուցքաբանական վիրահատություններին զուգահեռ՝ լայնորեն կիրառվում են նաև դեղորայքային և ճառագայթային բուժման եղանակներ: Յուրաքանչյուր պացիենտի համար ուռուցքաբաններն անհատականորեն ընտրում են բուժական եղանակների այն համակցությունը, որը տվյալ դեպքում կարող է ապահովել լավագույն արդյունք:

Ուռուցքով հիվանդների մինչև 50%-ն իրենց բուժման այս կամ այն փուլում ստանում են ճառագայթային բուժում, և շատերի համար մտահոգիչ հարց է ճառագայթային բուժման կողմնակի ազդեցությունները:

 

Իհարկե՛, ինչպես բուժման ցանկացած այլ եղանակ, ճառագայթային բուժումը ևս ունի իր կողմնակի ազդեցությունները և հնարավոր բարդությունները: Անհրաժեշտ է նշել, որ ժամանակակից տեխնոլոգիական մոտեցումների կիրառման պայմաններում այս երևույթների հավանականությունը հասցված է նվազագույնի: Դեպքերի գերակշռող մեծամասնությունում դրանք ունեն անցողիկ բնույթ, և լիովին վերանում են բուժումն ավարտելուց հետո մի քանի շաբաթվա ընթացքում:

 

Ճառագայթային բուժման հետ կապված կողմնակի ազդեցությունները (ռադիոտոքսիկ երևույթները) կարող են լինել ընդհանուր և տեղային:
Ընդհանուր բնույթի երևույթները կարող են արտահայտվել թեթև ընդհանուր թուլությամբ, դյուրհոգնելիությամբ, տրամադրության, քնի (անքնություն կամ ընդհակառակն՝ քնկոտություն) խանգարումներով, ախորժակի բացակայությամբ: Ընդհանուր երևույթների շարքին կարելի է դասել արյան բջջային կազմի փոփոխությունները՝ սովորաբար, արյան սպիտակ գնդիկների քանակի նվազումը: Այս երևույթներն անցողիկ են և ճիշտ ընտրված սննդակարգի, պատշաճ առօրյա ռեժիմի միջոցով կարող են զգալիորեն սահմանափակվել, սակայն, երբեմն, կարող է լինել ուղեկցող դեղորայքային բուժման անհրաժեշտություն:

Ճառագայթային բուժման հետ կապված տեղային կողմնակի ազդեցությունը կախված է մարմնի այն հատվածից, որը ճառագայթվում է: Ամենատարածված կողմնակի երևույթը, թերևս, մաշկի հնարավոր մգացումը և կարմրությունն են ճառագայթահարվող հատվածում, որոնք կարող են ուղեկցվել քորով, այրոցի զգացումով: Որպես կանոն, բուժման ընթացքում ճառագայթային ուռուցքաբանները պացիենտներին տրամադրում են համապատասխան խորհուրդներ, իսկ անհրաժեշտության դեպքում՝ նշանակում են կանխարգելիչ բուժում մաշկային նման փոփոխությունները կանխարգելելու համար:  Սովորաբար, բուժումն ավարտելուց հետո 2-3 շաբաթվա ընթացքում այդ երևույթները լիովին վերանում են:
 
Եթե ճառագայթային թերապիան անցկացվում է գլխի և պարանոցի շրջանում, կարող են լինել տհաճ զգացողություն բերանում, բերանի չորություն, հնարավոր է նաև լորձաթաղանթի գրգռվածություն, համային զգացողության փոփոխություն, հոտառության աղավաղում: Երբեմն կարող է լինել նաև կլման ցավոտություն: Մազածածկ հատվածներում ճառագայթային բուժումը կարող է բերել տեղային մազաթափության: Այս երևույթները հնարավորինս կանխարգելելու, ավելի տանելի դարձնելու համար, սովորաբար, նշանակվում է համապատասխան ուղեկցող բուժում:

 

Եթե ճառագայթային բուժումը անցկացվում է կրծքավանդակի հատվածում, պացիենտների մոտ կարող են դիտվել շնչուղիներում չորության զգացում, երբեմն՝ չոր հազ, կլման ցավոտություն:  Այս երևույթները ևս մեծավ մասամբ անցողիկ են և «կառավարելի», այսինքն, պատշաճ առօրյա ռեժիմի և ուղեկցող բուժման պայմաններում, որևէ լուրջ հետևանքի չեն հանգեցնում և ճառագայթային բուժումն ավարտելուց հետո լիովին վերանում են:
    

Երբ ճառագայթային բուժումն անց է կացվում որովայնի շրջանում, պացիենտների մոտ կարող են լինել  ախորժակի բացակայություն, սրտխառնոց, հազվադեպ՝ փսխում, երբեմն նաև՝ փորլուծություն: Կոնքի շրջանի ճառագայթային բուժման դեպքում ևս կարող են դիտվել ախորժակի բացակայություն,  սրտխառնոց,  միզարձակման հաճախացում և ցավոտություն, փորլուծություն, կեղծ նիքեր: Կանանց մոտ հնարավոր են դաշտանային ցիկլի խանգարումներ, չորության զգացում արտաքին սեռական օրգանների շրջանում:  Տղամարդկանց մոտ կարող է դիտվել էրեկտիլ դիսֆունկցիա, սերմնաբջիջների արտադրության և դրանց բեղմնավորող ունակության նվազում: Սա է պատճառը, որ, սովորաբար, բժիշկները խորհուրդ են տալիս ճառագայթային բուժումից հետո հետագա 2-3 տարիների ընթացքում չպլանավորել երեխա ունենալ:

 

Երբեմն, ինչպես կանանց, այնպես էլ տղամարդկանց մոտ, կարող է զարգանալ կայուն անպտղություն: Նման դեպքերում պացիենտների հետ մինչև բուժումը սկսելը, սովորաբար, քննարկվում է ձվաբջիջների կամ սերմնահեղուկի վաղորոք պահեստավորման հարցը:
   

Ճառագայթային բուժման հեռավոր կողմնակի ազդեցություններից ներկայում կարևորվում է նրա քաղցկեղածին ազդեցությունը, նկատի ունենալով, որ ժամանակակից ուռուցքաբանության հաջողությունների շնորհիվ մեծաթիվ պացիենտներ լիովին ապաքինվում են և ապրում տասնյակ տարիներ: Ճառագայթային բուժում ստացած հիվանդների մոտ հետագայում (10-15 տարի և ավելի ուշ) որոշ չափով բարձր է նոր ուռուցքային հիվանդություններով հիվանդանալու հավանականությունը:

Երբեմն լինում են նաև իրավիճակներ, երբ, կապված հիվանդության տեղակայման, բնույթի, տարածման առանձնահատկությունների հետ, ճառագայթային բուժումը կարող է բերել որոշակի լուրջ բարդությունների: Նման դեպքերում բժիշկները խնդիրը հանգամանալից քննարկում են պացիենտի և նրա հարազատների հետ, որպեսզի նրանք կարողանան առավելագույն ճիշտ կողմնորոշվել՝ բուժման մասին որոշում կայացնելիս:

Լուրեր, հայտարարություններ
«Ցավի ակադեմիա» հերթական գիտաժողովը Հայաստանում 12.12.2018

Այս տարվա դեկտեմբերի 7-8-ը Երևանում անցկացվեց «Ցավի ակադեմիա» հերթական գիտաժողովը: Առաջին գիտաժողովը մեկնարկել է 2018 թվականի մայիսին: Ներկա գիտաժողովը թվով երկրորդն է, հաջորդն ակնկալվում է...

Քաղցկեղով շատ հիվանդներ նախընտրում են բուժվել Հայաստանում 10.12.2018

Վ.Ա. Ֆանարջյանի անվան ուռուցքաբանության ազգային կենտրոնի «Ընդհանուր եւ մանկական քիմիոթերապիայի» բաժանմունքի վարիչ Հասմիկ Պետրոսյանը մանրամասներ է ներկայացնում իր ղեկավարած բաժանմունքի ձեռքբերումների...

Ինչպե՞ս ընդունել սեփական նոր մարմինը 07.12.2018

Ուոուցքաբանական բուժումները հաճախ ուղեկցվում են մասշտաբային վիրահատություններով: Օրգանի ամբողջական կամ մասնակի հարկադրված հեռացումը փրկում է հիվանդի կյանքը: Սակայն այն հաճախ ընկալվում է որպես սեփական անձի կորուստ...

Հաճախ տրվող հարցեր